Κετογονική Διατροφή: Εχθρός ή φίλος;

Η κετογονική διατροφή έχει θεραπευτική δράση στην αντιμετώπιση της επιληψίας και του σακχαρώδη διαβήτη. Η εφαρμογή της για την απώλεια βάρους θα πρέπει να γίνεται για μικρό χρονικό διάστημα, να εξατομικεύεται στις ανάγκες του καθενός και να γίνεται υπό την παρακολούθηση πιστοποιημένου επαγγελματία υγείας, όπως πτυχιούχου διαιτολόγου.

Η κετογονική δίαιτα είναι μία δίαιτα με πολύ χαμηλό ποσοστό υδατανθράκων, υψηλό ποσοστό λίπους και αρκετή πρωτεΐνη. Σκοπός της δίαιτας είναι να αυξηθεί η παραγωγή  των “κετονικών σωμάτων”στον οργανισμό και να δημιουργηθεί μια μεταβολική κατάσταση που ονομάζεται κέτωση.

Η κετογονική δίαιτα είναι μία αποδεδειγμένη θεραπεία για την ανθεκτική στα φάρμακα παιδική επιληψία. Προς το παρόν ερευνάται η θεραπευτική της δράση για μια σειρά ασθενειών όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, ο καρκίνος, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, ασθένειες του νευρικού και αναπνευστικού συστήματος. Ωστόσο, η κετογονική δίαιτα έχει γίνει ήδη δημοφιλής ως δίαιτα απώλειας βάρους.

Τι είναι η κέτωση

Ο όρος “κέτο” στην κετογονική δίαιτα προέρχεται από το γεγονός ότι παράγονται στο σώμα ενώσεις που λέγονται κετόνες.

Σε πολύ χαμηλή διατροφική πρόσληψη υδατανθράκων και μέτρια κατανάλωση πρωτεϊνών, ο οργανισμός χρησιμοποιεί εναλλακτικά των υδατανθράκων, το προσλαμβανόμενο  λίπος ως κύρια πηγή για την παραγωγή ενέργειας. Όταν καταναλώνουμε πολύ λίγους υδατάνθρακες από την διατροφή μας, ο μεταβολισμός του λίπους οδηγεί στην παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων κετονών.

Μετά από 3-4 ημέρες πολύ χαμηλής πρόσληψης υδατανθράκων (συνήθως λιγότερο από 30 γραμμάρια την ημέρα) τα επίπεδα των κετονών αυξάνονται σημαντικά στο αίμα, και έτσι μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον εγκέφαλο και το όλο το σώμα, για την παραγωγή ενέργειας.

Χαρακτηριστικό της κατάστασης αυτής του οργανισμού, είναι η γλυκιά, φρουτώδης οσμή στην αναπνοή, που οφείλεται σε μία πτητική κετονική ουσία, η οποία απελευθερώνεται μέσω της αναπνοής. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει στον οργανισμό μας και μετά από κάποιες ημέρες νηστείας, όταν δεν τρώμε τίποτα.

Τρόφιμα στην κετογονική δίαιτα

Το κύριο χαρακτηριστικό της κετογονικής δίαιτας είναι ο μεγάλος περιορισμός  των τροφίμων που περιέχουν υδατάνθρακες. Αν και υπάρχουν διάφορες παραλλαγές όσον αφορά την σύσταση των κετογονικών διαιτών, συνήθως προτείνεται λιγότερο από το 10% της προσλαμβανόμενης ενέργειας να προέρχεται από υδατάνθρακες, 15-25% από πρωτεΐνες και το 70% περίπου από λίπος. Έτσι στην πράξη αποκλείονται οι αμυλούχες τροφές όπως ψωμί, ζυμαρικά, ρύζι, πατάτες, όσπρια,  τα γλυκά που περιέχουν ζάχαρη και αλεύρι, αλλά και περιορίζονται σημαντικά τα φρούτα, τα γαλακτοκομικά και αρκετά λαχανικά που περιέχουν υδατάνθρακες.

Αν για παράδειγμα καταναλώσει κανείς ένα μέτριο μήλο και μία ντομάτα την ημέρα,  θα έχει προσλάβει σχεδόν το ημερήσιο σύνολο υδατανθράκων που του επιτρέπει η κετογονική δίαιτα.

Αντίθετα, η πρόσληψη του λίπους είναι υψηλή και συστήνεται η κατανάλωση διαφόρων ελαίων, βουτύρου,  ξηρών καρπών, λιπαρών τυριών και κρεάτων.

Θεραπευτικές δράσεις της κετογονικής δίαιτας
Επιληψία

Η κετογονική δίαιτα αποτελεί μέρος μιας ολοκληρωμένης αντιμετώπισης της επιληψίας μαζί με την φαρμακοθεραπεία και εφαρμόζεται σε πολλά κέντρα επιληψίας και παιδιατρικές κλινικές.

Ιδιαίτερα στα παιδιά, η εφαρμογή της κετογονικής δίαιτας σε περιπτώσεις που οι επιληπτικές κρίσεις επιμένουν, μειώνει τον αριθμό  των επιληπτικών επεισοδίων και βελτιώνει την ποιότητα της ζωής τους. Το βασικό μειονέκτημα της είναι η δυσκολία να την ακολουθήσει ένα παιδί και η επαρκής πρόσληψη των θρεπτικών συστατικών, μιας και είναι μία ιδιαίτερα περιοριστική διατροφή.

Διαβήτης

Πρόσφατες μετά-αναλύσεις σε διαβητικούς ασθενείς τύπου 2 έδειξαν ότι δίαιτες με πολύ χαμηλή πρόσληψη υδατανθράκων μπορούν να προσφέρουν αποτελεσματική και ασφαλή αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη.

Η εφαρμογή της  κετογονικής δίαιτας μπορεί να μειώσει την μεταγευματική υπεργλυκαιμία, τις τιμές της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης και τις διακυμάνσεις των επιπέδων του σακχάρου του αίματος, χωρίς τον κίνδυνο της υπογλυκαιμίας.

Επιπλέον, η εφαρμογή της κετογονικής δίαιτας μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της αντιδιαβητικής αγωγής και συνεπώς των παρενεργειών που σχετίζονται με αυτή. Αν και  τα αποτελέσματα των ερευνών δεν είναι καταληκτικά όσον αφορά την μακροπρόθεσμη υπεροχή της κετογονικής δίαιτας έναντι των άλλων διατροφικών σχημάτων, δίαιτες χαμηλού λίπους ή χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, ωστόσο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ένα επιπλέον εργαλείο για την αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη.

Καρκίνος

Αυξανόμενος αριθμός ερευνών εξετάζει την δράση της κετογονικής διατροφής σε ασθενείς με καρκίνο, και ιδιαίτερα του εγκεφάλου και στομάχου. Τα καρκινικά κύτταρα  χρησιμοποιούν γλυκόζη για τον μεταβολισμό τους και πολλά από αυτά δεν μπορούνε να χρησιμοποιήσουνε αποτελεσματικά τις κετόνες. Επομένως υπάρχει η υπόθεση ότι οι διακόπτοντας τον μεταβολισμό των καρκινικών κυττάρων ενδέχεται να βελτιωθούν οι υπάρχουσες αντικαρκινικές θεραπείες.

Επίσης, υποστηρίζεται από κάποιους ερευνητές ότι οι κετόνες που παράγονται στην κετογονική διατροφή, μπορεί να είναι τοξικές για τα καρκινικά κύτταρα. Αν και τα αποτελέσματα των πρόσφατων ερευνών δείχνουν ότι η κετογονική δίαιτα μπορεί να έχει αντικαρκινικές και νευροπροστατευτικές δράσεις, ωστόσο απαιτείται περαιτέρω έρευνα σε μεγαλύτερο αριθμό ασθενών για την εξαγωγή ισχυρών αποτελεσμάτων.

Παχυσαρκία

Η εφαρμογή μιας κετογονικής διατροφής θα οδηγήσει σίγουρα σε απώλεια βάρους λόγω του περιορισμού των προσλαμβανόμενων θερμίδων, της εξάντλησης του γλυκογόνου του ήπατος και των μυών και του νερού που σχετίζεται με αυτό, της μειωμένης όρεξης που προκαλείται από την παραγωγή των κετονών και  του κορεσμού που δημιουργείται από την κατανάλωση πρωτεϊνικών και λιπαρών τροφών.

Έρευνες σε παχύσαρκους έδειξαν μεγαλύτερη απώλεια βάρους με την κετογονική δίαιτα για το διάστημα των πρώτων έξι μηνών, σε σχέση με δίαιτες  μεγαλύτερης περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες και χαμηλού ποσοστού λίπους. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα  αυτών των διαιτών αμφισβητείται όσον αφορά την διατήρηση του βάρους μακροπρόθεσμα.

Ασφάλεια της κετογονικής δίαιτας

Υπάρχουν διάφοροι προβληματισμοί όσον αφορά την ασφάλεια της κετογονικής δίαιτας. Ενώ ο περιορισμός των υδατανθράκων της δίαιτας μπορεί να οδηγήσει σε ευεργετικές επιδράσεις στην υγεία, όπως η μείωση στο αίμα των επιπέδων των τριγλυκεριδίων, της ολικής χοληστερίνης και η αύξηση της καλής χοληστερίνης, φαίνεται ότι ταυτόχρονα αυξάνονται τα επίπεδα της κακής χοληστερίνης.

Η υψηλή κατανάλωση πρωτεϊνών που πολλές φορές συμβαίνει στις κετογονικές δίαιτες φαίνεται ότι δεν επηρεάζει αρνητικά τη νεφρική λειτουργία, αλλά προκαλεί μόνο μορφολογικές προσαρμογές στους νεφρούς. Ωστόσο, όσοι έχουν προβλήματα νεφρικής ανεπάρκειας θα πρέπει να είναι προσεκτικοί στην εφαρμογή τέτοιων διαιτών.

Η μακροχρόνια εφαρμογή μιας κετογονικής διατροφής μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη ανοχή στη γλυκόζη και θα ήταν σκόπιμη η σταδιακή και ελεγχόμενη μετάβαση σε μια φυσιολογική διατροφή. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι το είδος του περιεχόμενου λίπους της δίαιτας, ενδέχεται να επηρεάσει διαφορετικά τους παραπάνω παράγοντες.

Περιορισμοί της κετογονικής δίαιτας

Η κετογονική δίαιτα είναι μία ιδιαίτερη περιοριστική δίαιτα, συνοδεύεται από αίσθημα κόπωσης και αδυναμίας στο αρχικό διάστημα της εφαρμογής της και επομένως είναι δύσκολο να τηρηθεί.

Ο περιορισμός τροφίμων όπως φρούτα, όσπρια, λαχανικά και γαλακτοκομικά, καθιστά σχεδόν αδύνατο να καλύψει κανείς τις διατροφικές του ανάγκες σε μικροθρεπτικά συστατικά και αντιοξειδωτικά χωρίς την λήψη διατροφικών συμπληρωμάτων.

Κάνε εγγραφή στο μηνιαίο Newsletter μας για να λαμβάνεις στο inbox σου προτάσεις, νέα ή σεμινάρια Wellness αλλά και yoga retreats!

Αποκλείει τα δημητριακά ολικής άλεσης, η κατανάλωση των οποίων σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακών παθήσεων και καρκίνου του παχέος εντέρου, λόγω της περιεκτικότητάς τους σε φυτικές ίνες και άλλων προστατευτικών ουσιών, των φυτοχημικών.

Να ακολουθήσω την κετογονική δίαιτα;

Η κετογονική δίαιτα  μπορεί να προσφέρει σημαντικά μεταβολικά οφέλη σε συγκεκριμένες παθήσεις όπως η επιληψία, ο καρκίνος και ο σακχαρώδης διαβήτης και γίνεται πάντα με την επίβλεψη διεπιστημονικής ομάδας.

Η εφαρμογή της κετογονικής δίαιτας οδηγεί σε απώλεια βάρους, ωστόσο δεν θα πρέπει να υιοθετείται σαν ένα μοντέλο μόνιμου τρόπου διατροφής. Δεν υπάρχουν συστάσεις για την εφαρμογή της συγκεκριμένης δίαιτας για τον  γενικό πληθυσμό, μια και η μακροχρόνια αποτελεσματικότητά και ασφάλειά της δεν έχουν μελετηθεί.

Η εφαρμογή της συγκεκριμένης δίαιτας κατά περίπτωση, θα πρέπει να γίνεται για μικρό χρονικό διάστημα και με την επίβλεψη πιστοποιημένου επαγγελματία υγείας όπως πτυχιούχου διαιτολόγου.

1,304 total views, 0 views today

Please follow and like us:
0
Maria Tsolakelli

Maria Tsolakelli

H Μαρία Τσολακέλλη έχει πτυχίο Διαιτολογίας-Διατροφής από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και μεταπτυχιακό δίπλωμα (MSc) στην Εφαρμοσμένη Διατροφή από το Oxord Brookes University. Είναι κάτοχος του πιστοποιητικού εξειδίκευσης στις Διατροφικές Διαταραχές και την Παχυσαρκία από το Εθνικό Κέντρο Διατροφικών διαταραχών της Μεγάλης Βρετανίας (NCFED/ΚΕΑΔΔ) και στην Διατροφή και Καρδιαγγειακά νοσήματα από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο. Έχει επίσης εκπαιδευθεί στην χρήση της δίαιτας χαμηλής σε FODMAP’s για την αντιμετώπιση λειτουργικών γαστρεντερικών νοσημάτων από το King’s College London.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *