Στην αποτοξίνωση λέμε Ναι! Αλλά τι σημαίνει αποτοξίνωση;

Η αποτοξίνωση, η εξουδετέρωση δηλαδή των δυνητικά βλαβερών ουσιών μπορεί να μας προστατέψει από χρόνια νοσήματα.

Αντίθετα με ό,τι συνήθως λέγεται, η ενίσχυση των αποτοξινωτικών μηχανισμών του οργανισμού επιτυγχάνεται με τη μακροχρόνια κατανάλωση ποικιλίας μη επεξεργασμένων, κυρίως φυτικών τροφών, όσο γίνεται διαφορετικών της ίδιας κατηγορίας. Η μεγάλη κατανάλωση μόνο φυτικών τροφών, όπως χυμοί φρούτων και λαχανικών για μικρό χρονικό διάστημα, μιας εβδομάδας π.χ, όχι μόνο δεν είναι ωφέλιμη, αλλά μπορεί να έχει και αντίθετα αποτελέσματα.

Καθημερινά είμαστε εκτεθειμένοι μέσω της τροφής, της αναπνοής και του δέρματος σε χιλιάδες φυσικές και συνθετικές ουσίες. Κάποιες από αυτές είναι τοξικές και μπορούν να προκαλέσουν βλάβες είτε άμεσα, είτε μετά από μακροχρόνια έκθεση.

Όταν ξένες ουσίες εισέρχονται στο σώμα μας στις περισσότερες περιπτώσεις ενεργοποιούνται οι μηχανισμοί μεταβολισμού και απομάκρυνσής τους μέσω των ούρων, των κοπράνων  και του ιδρώτα, μια διαδικασία που συχνά αναφέρεται ως «αποτοξίνωση». Πρωταρχικό ρόλο στη διαδικασία της αποτοξίνωσης έχουν το ήπαρ, τα νεφρά και το γαστρεντερικό σύστημα.

Photo on Pexels.

Ο μεταβολισμός των δυνητικά επικίνδυνων ουσιών για την υγεία μας γίνεται κυρίως στο ήπαρ μέσω μια σειράς πολύπλοκων αντιδράσεων σε δύο στάδια. Στο πρώτο στάδιο οι διάφορες ουσίες μετατρέπονται σε ενδιάμεσες δραστικές ουσίες, συχνά περισσότερο τοξικές, για να εξουδετερωθούν στη συνέχεια κατά το δεύτερο στάδιο.

Για την πραγματοποίηση του μηχανισμού αποτοξίνωσης απαιτούνται πληθώρα βιταμινών, μετάλλων και αμινοξέων. Για τον λόγο αυτό  η καλή διατροφική κατάσταση του οργανισμού, η επάρκεια δηλαδή θρεπτικών συστατικών, μπορεί να αυξήσει την αποτοξινωτική δυνατότητα του οργανισμού.

Επιπλέον, η παρουσία συγκεκριμένων συστατικών που υπάρχουν στα τρόφιμα μπορούν να ενεργοποιήσουν ή αντιθέτως να αναστείλουν την διαδικασία της αποτοξίνωσης. Σημαντικό ρόλο στην στη διαδικασία της αποτοξίνωσης παίζουν επίσης το γενετικό προφίλ, το φύλο, η ηλικία και ο τρόπος ζωής (κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ, στρες, επίπεδο φυσικής δραστηριότητας).

Η πλειοψηφία των μελετών έχουν ερευνήσει την αποτοξινωτική δράση διάφορων δραστικών συστατικών χωρίς όμως καταληκτικά αποτελέσματα. Τόσο η πολυπλοκότητα των αντιοξειδωτικών μηχανισμών, όσο και οι παρενέργειες που μπορεί να έχουν οι υψηλές συγκεντρώσεις των συμπληρωμάτων, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η αποτοξινωτική ικανότητα μπορεί να ενισχυθεί μόνο μέσα από την μακροχρόνια και φυσιολογική κατανάλωση ποικιλίας φρούτων και λαχανικών, χωρίς υπερβολές και εμμονές σε κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών. Εξάλλου η απομάκρυνση των βλαβερών ουσιών συμβαίνει καθημερινά στο σώμα μας!

Μερικές από τις  τροφές που έχουν μελετηθεί εκτενώς και υπάρχουν ενδείξεις ότι βοηθούν στην αποτοξίνωση είναι οι παρακάτω.

Photo by Joanna Kosinska on Unsplash.

Σταυρανθή Λαχανικά

Κλινικές μελέτες σε ανθρώπους έχουν δείξει ότι τα σταυρανθή λαχανικά (μπρόκολο, κουνουπίδι, λάχανο, λαχανίδα, λαχανάκια Βρυξελλών) ενεργοποιούν και τα δύο στάδια της αποτοξινωτικής διαδικασίας στο ήπαρ. Χαμηλή δραστηριότητα της αποτοξινωτική διαδικασίας έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Η ευνοϊκή επίδραση των σταυρανθών λαχανικών εξαρτάται από την ποσότητα που καταναλώνουμε και απ’ ότι φαίνεται οι άντρες χρειάζονται μεγαλύτερη ποσότητα λαχανικών για να αυξηθεί η δραστηριότητα των αποτοξινωτικών αντιδράσεων.

Photo by Matthew Pilachowski on Unsplash.

Σκόρδο

Μελέτες σε ζώα έχουν δείξει ότι η κατανάλωση σκόρδου μπορεί να αυξήσει τη δραστηριότητα των αποτοξινωτικών αντιδράσεων. Σε μία από αυτές η κατανάλωση μικρότερης ποσότητας της δραστικής ουσίας του σκόρδου ή η μικρότερη διάρκεια κατανάλωσης της είχε καρκίνο-προστατευτική δράση, ενώ η κατανάλωση μεγάλης δόσης και για μεγάλο διάστημα προκάλεσε ήπια ηπατική τοξική δράση.

Συνεπώς, η κατανάλωση τροφίμων και όχι διατροφικών συμπληρωμάτων που περιέχουν πολύ μεγάλες δόσεις των ενεργών συστατικών, μπορεί να επιδράσει  ευνοϊκά και χωρίς παρενέργειες στους αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς του οργανισμού. Άλλη έρευνα έδειξε ότι η ταυτόχρονη κατανάλωση έλαιου σκόρδου και λιπαρού ψαριού κινητοποίησε τους αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς και ότι η  δράση τους ήτανε αθροιστική.

Photo by Vee O on Unsplash.
Τσάι

Έρευνες σε ανθρώπους και ζώα έχουν μελετήσει τις επιδράσεις των εκχυλισμάτων των πολυφαινoλων του τσαγιού και τα αποτελέσματα είναι μάλλον ενθαρρυντικά. Τόσο το αφέψημα τσαγιού όσο και οι απομονωμένες φαινόλες του τσαγιού έχει βρεθεί ότι έχουν προστατευτικές ιδιότητες απέναντι στις περιβαλλοντικές τοξίνες δεσμεύοντας τις ελεύθερες ρίζες που παράγονται στον οργανισμό.

Η κατανάλωση 2 με 4 φλυτζάνια τσαγιού την ημέρα με ταυτόχρονη κατανάλωση γεύματος και νερού στο οποίο έχουν προστεθεί νιτρικά, στην μεγαλύτερη ημερήσια αποδεκτή πρόσληψη για εφτά ημέρες, οδήγησε σε μικρότερη παραγωγή των καρκινογόνων ουσιών, στις οποίες φυσιολογικά μετατρέπονται τα νιτρικά στον οργανισμό. Προστατευτική δράση φαίνεται να έχει η κατανάλωση τσαγιού και στους καπνιστές. Η μακροχρόνια κατανάλωση τριών με 6 ποτηριών πράσινου ή μαύρου τσαγιού μειώνει τις βλάβες στα κύτταρα του αίματος.

Photo by Brooke Lark on Unsplash.

Γκρέιπφρουτ

Εδώ και είκοσι χρόνια κλινικές έρευνες έχουν δείξει ότι το γκρέιπφρουτ εμποδίζει την δράση κάποιων αποτοξινωτικών ενζύμων στο ήπαρ και στο λεπτό έντερο. Πολλές φορές η αναστολή δράσης κάποιων ενζύμων θεωρείται προστατευτική δράση για τον οργανισμό, γιατί  έτσι δεν μετατρέπονται κάποιες δυνητικά βλαβερές ουσίες σε άλλες περισσότερες βλαβερές.

Η κατανάλωση ενός ποτηριού χυμού γκρέιπφρουτ ή ενός ολόκληρου φρούτου αρκεί για να αναστείλει σημαντικά την δράση αυτών των ενζύμων, η οποία συνεχίζεται και για περισσότερο από εικοσιτέσσερις ώρες μετά από την κατανάλωση.

Η ποικιλία του φρούτου (ροζ ή λευκά), οι συνθήκες αποθήκευσης και διαφορές μεταξύ των ατόμων όσον αφορά τα αρχικά επίπεδα των ενζύμων μπορούν να επηρεάσουν το βαθμό της δράσης του γκρέιπφρουτ, ωστόσο η επίδραση στο μηχανισμό αποτοξίνωσης είναι πάντα σημαντική. Παρόμοια δράση έχουν το νεράντζι, αλλά απαιτείται μεγαλύτερη ποσότητα για να υπάρξει το ίδιο αποτέλεσμα. Όμως όσοι ακολουθούν κάποια φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όσον αφορά την κατανάλωση γκρέιπφρουτ, γιατί πολλά από τα συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα μεταβολίζονται από τα ένζυμα των οποίων τη δράση εμποδίζει το γκρέιπφρουτ.

Photo by  Alex Munsell on Unsplash.

Πρωτεΐνη και Σελήνιο

Η κατανάλωση επαρκούς ποσότητας πρωτεΐνης είναι σημαντική για την σωστή λειτουργία των αποτοξινωτικών μηχανισμών του οργανισμού. Τα συστατικά των πρωτεϊνών (αμινοξέα) είναι απαραίτητα για την σύνθεση της γλουταθειόνης, μια ουσίας πολύ σημαντικής για την δέσμευση και εξουδετέρωση των τοξικών ουσιών στον οργανισμό.

Επομένως οι διάφορες «αποτοξινωτικές συνταγές» που υποστηρίζουν την αποκλειστική κατανάλωση φυτικών τροφών, κυρίως ολόκληρων φρούτων και λαχανικών ή τους χυμούς, όχι μόνο δεν είναι αποτελεσματικές, αλλά μπορεί να έχουν και αντίθετα αποτελέσματα. Για την εξουδετέρωση των βλαβερών ουσιών απαιτείται ισορροπία και στις δύο φάσεις του αποτοξινωτικού μηχανισμού.

Ενώ η κατανάλωση  φρούτων και λαχανικών ευνοεί το πρώτο στάδιο της αποτοξίνωσης, ενδέχεται η μεγάλη κατανάλωση τους, που συχνά συστήνεται στις «αποτοξινωτικές συνταγές» να μην επιδρά στο πρώτο στάδιο της αποτοξίνωσης,  γιατί κάποια συστατικά των τροφών έχουν ανασταλτική και κάποια άλλα ενεργοποιητική δράση.

Kάνε εγγραφή στο μηνιαίο Newsletter μας για να λαμβάνεις στο inbox σου άρθρα, προτάσεις και σεμινάρια Wellness!

Στην περίπτωση όμως που ενεργοποιηθεί το πρώτο στάδιο, η πρόσληψη πρωτεΐνης είναι απαραίτητη για την απομάκρυνση των τοξικών ουσιών κατά το δεύτερο στάδιο της αποτοξίνωσης.

Το σελήνιο συμμετέχει στις αντιδράσεις του δεύτερου σταδίου της αποτοξίνωσης και άρα αποτελεί απαραίτητο συστατικό της διατροφής.

Οι κύριες διατροφικές πηγές πρόσληψης σεληνίου είναι τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά, το αυγό και το κρέας.

Για την αποτοξίνωση λοιπόν του οργανισμού απαιτείται η συνεργασία πολλών διαφορετικών συστατικών.

Λόγω της πολυπλοκότητας των αποτοξινωτικών μηχανισμών και των γενετικών διαφορών μεταξύ των ατόμων, δεν είναι ακόμα δυνατό να προσδιοριστούν συγκεκριμένα τρόφιμα  ή συστατικά τροφίμων ή και οι ποσότητες που απαιτούνται.

Η συστηματική κατανάλωση ποικιλίας φρούτων και λαχανικών στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής, όχι μόνο αυτών για τα οποία υπάρχουν αποδείξεις για την αποτοξινωτική τους δράση, θα βοηθήσει στην απομάκρυνση των βλαβερών ενώσεων από τον οργανισμό.

799 total views, 0 views today

Please follow and like us:
0
Maria Tsolakelli

Maria Tsolakelli

H Μαρία Τσολακέλλη έχει πτυχίο Διαιτολογίας-Διατροφής από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και μεταπτυχιακό δίπλωμα (MSc) στην Εφαρμοσμένη Διατροφή από το Oxord Brookes University. Είναι κάτοχος του πιστοποιητικού εξειδίκευσης στις Διατροφικές Διαταραχές και την Παχυσαρκία από το Εθνικό Κέντρο Διατροφικών διαταραχών της Μεγάλης Βρετανίας (NCFED/ΚΕΑΔΔ) και στην Διατροφή και Καρδιαγγειακά νοσήματα από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο. Έχει επίσης εκπαιδευθεί στην χρήση της δίαιτας χαμηλής σε FODMAP’s για την αντιμετώπιση λειτουργικών γαστρεντερικών νοσημάτων από το King’s College London.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *